Wpływ dobrostanu zwierząt na produkcję trzody chlewnej

Intensywna hodowla znacznie ogranicza swobodę poruszania się zwierząt, zmniejsza ich przestrzeń życiową i zmienia ich naturalne nawyki życiowe. Czynniki te łącznie osłabiają zdolności adaptacyjne świń, zwiększają nieprawidłowe zachowania i reakcje na stres, obniżają ich odporność immunologiczną, a nawet zagrażają bezpieczeństwu i jakości żywności pochodzenia zwierzęcego. W miarę jak coraz więcej krajów uznaje i przyjmuje koncepcję dobrostanu zwierząt, na całym świecie opracowano odpowiednie przepisy regulujące produkcję zwierzęcą. Dlatego też dobrostan zwierząt zasługuje na odpowiednią uwagę w intensywnych gospodarstwach trzody chlewnej. Należy koniecznie przyznać, że dobrostan zwierząt wywiera znaczący wpływ na zdrowie stada i stanowi podstawę zrównoważonego rozwoju branży trzody chlewnej.

Dobrostan zwierząt: definicja i podstawowe zasady

Koncepcję dobrostanu zwierząt po raz pierwszy zaproponował Richard Martin z Wielkiej Brytanii, który był sponsorem ustawy Martina mającej na celu ochronę dobrostanu zwierząt. W 1866 roku Stany Zjednoczone uchwaliły ustawodawstwo dotyczące dobrostanu zwierząt, Ustawę o zapobieganiu okrucieństwu wobec zwierząt. Sto lat później, w 1976 roku, amerykański uczony Hughes zdefiniował dobrostan zwierząt jako „stan pełnego zdrowia psychicznego i fizycznego, w którym zwierzę pozostaje w harmonii ze swoim środowiskiem”. W 2011 roku chiński badacz Gu Xianhong stwierdził, że podstawową zasadą dobrostanu zwierząt jest ochrona zwierząt przed krzywdą fizyczną i psychiczną oraz umożliwienie im życia w dobrostanie.

Nie istnieje jednolity światowy standard dobrostanu zwierząt. Obecnie ramy te można ogólnie podsumować w pięciu podstawowych wolnościach:

1. Wolność od głodu i pragnienia;

2. Wolność wygodnego życia;

3. Wolność od bólu, urazów i chorób;

4. Wolność od strachu i niepokoju;

5. Wolność wyrażania naturalnych zachowań.

1. Dobrostan fizjologiczny i produkcja trzody chlewnej

Dobrostan fizjologiczny oznacza wolność od głodu i pragnienia. W komercyjnej produkcji trzody chlewnej formuły pasz i docelowe spożycie paszy różnią się dla świń na różnych etapach wzrostu i są dostosowane do różnych celów produkcyjnych. Pasza dla loch ciężarnych została opracowana tak, aby wspierać wzrost i rozwój płodu, podczas gdy pasza dla knurów wspiera funkcje organizmu i zapewnia wysoką jakość nasienia.

W przypadku loch ciężarnych w gospodarstwach na dużą skalę spożycie paszy jest sztucznie kontrolowane na początku, w połowie i na końcu ciąży, odpowiednio przy niskim, wysokim i wysokim poziomie karmienia. Praktyka ta spełnia wymagania żywieniowe macior i płodów, a jednocześnie ogranicza ich dobrowolne zachowania żywieniowe. Lochy w okresie laktacji mogą karmić ad libitum, chociaż ich dzienne spożycie paszy jest sztucznie zmniejszane na tydzień przed odsadzeniem, aby złagodzić ryzyko zapalenia sutka.

Zapotrzebowanie na wodę różni się w zależności od etapu rozwoju świń i pory roku. Niedostateczne spożycie wody ogranicza spożycie paszy, utrudniając rozwój tuczników i pogarszając wydajność laktacji loch. Temperatura wody również odgrywa kluczową rolę w produkcji: chłodna woda pitna latem i ciepła woda zimą korzystnie wpływają na zdrowie świń i poprawiają współczynnik wykorzystania paszy. Badanie przeprowadzone w 2013 roku na Uniwersytecie w Guangxi wykazało, że prosięta otrzymujące w porodówkach ciepłą wodę o temperaturze 37°C osiągały średni dzienny przyrost o 39,4 grama większy w porównaniu z prosiętami otrzymującymi wodę o temperaturze otoczenia, przy czym masa ciała po odsadzeniu wzrosła o 820 gramów, a częstość występowania biegunki spadła o 20%.

Na spożycie paszy i wody przez świnie wpływa wiele czynników, w tym temperatura otoczenia, rodzaj paszy, smakowitość, stan zdrowia stada, jakość wody, natężenie przepływu wody oraz rodzaj i wysokość poideł. Wraz ze wzrostem świadomości krajowej w zakresie dobrostanu zwierząt wiele dużych hodowli trzody chlewnej wprowadziło ukierunkowane ulepszenia. Na przykład prosiętom dostarczana jest płynna pasza dla pełzaczy imitująca mleko matki, a lochy w oborach porodowych również karmione są płynną dietą.

2. Ochrona środowiska i produkcja trzody chlewnej

Dobro środowiska odnosi się do wolności zwierząt do życia w komfortowych warunkach. Kluczowe wyzwania w produkcji trzody chlewnej obejmują zamykanie stanowisk ciążowych, przeludnienie, wąskie kojce porodowe, stres związany z upałem i zimnem oraz nadmierne stężenie szkodliwych gazów. Ciasne kojce porodowe pogarszają komfort leżenia loch, osłabiają instynkt macierzyński, zwiększają śmiertelność prosiąt przy zmiażdżeniu i utrudniają ssanie prosiąt.

Unia Europejska wydała przepisy zakazujące stanowisk ciążowych dla ciężarnych macior w celu podniesienia standardów dobrostanu zwierząt. Badanie przeprowadzone w 2016 r. przez Fu i in. ustalili, że optymalną gęstość obsady tuczników wynosi 1,2 metra kwadratowego na sztukę. Dla kontrastu, gęstość obsady tuczników krajowych waha się obecnie od 0,6 do 0,8 metra kwadratowego na sztukę, czyli znacznie poniżej standardów dotyczących dobrostanu zwierząt. Cornale i in. (2015) odkryli, że przeludnione pomieszczenia ograniczają zachowania eksploracyjne i zaostrzają reakcje na stres u świń.

Wysokie temperatury latem i mroźne zimy stanowią ciągłe wyzwanie. Ponieważ intensywne obory dla trzody chlewnej są coraz bardziej szczelnie zamykane z kontrolowanymi nastawami temperatury, w wielu gospodarstwach nie udaje się zrównoważyć obudowy i wentylacji, co prowadzi do znacznie przekroczonych stężeń amoniaku, siarkowodoru i innych toksycznych gazów. Zwykle powoduje to, że u świń pojawiają się plamy łez i uporczywy kaszel.

Prosięta wymagają znacznie wyższej temperatury otoczenia niż dojrzałe lochy: nowonarodzone prosięta potrzebują lokalnego mikroklimatu o temperaturze 32–33 °C, podczas gdy lochy w okresie laktacji rozwijają się w temperaturze około 23 °C. Aby rozwiązać ten konflikt temperatur, w kojcach porodowych instaluje się skrzynki do utrzymywania ciepła i lampy grzewcze, aby stworzyć lokalne ciepłe strefy dla prosiąt.

3. Opieka zdrowotna i produkcja trzody chlewnej

Dobrostan zdrowia gwarantuje zwierzętom wolność od bólu, obrażeń i chorób. Tradycyjne hodowle trzody chlewnej polegały na ręcznym usuwaniu suchego nawozu, co było pracochłonną praktyką, która pogarszała warunki sanitarne w oborze, zwiększała ryzyko narażenia na patogeny i nie zapewniała utrzymania warunków higienicznych. W nowoczesnych gospodarstwach intensywnych stosuje się podłogi w pełni rusztowe, co znacznie poprawia czystość obór i zmniejsza częstość występowania chorób; Podłoga rusztowa dla loch zmniejsza również ryzyko zapalenia wymienia. Podłogi rusztowe muszą jednak spełniać rygorystyczne normy jakościowe: zbyt szerokie szczeliny zwiększają ryzyko uszkodzeń kończyn i kopyt, natomiast zbyt wąskie szczeliny uniemożliwiają prawidłowy wyciek obornika.

Wszystkie obory przechodzą dokładne mycie, dezynfekcję i suszenie po usunięciu partii, aby zapewnić czyste i wygodne pomieszczenia dla kolejnych grup świń, zmniejszyć ryzyko przenoszenia patogenów i zminimalizować obciążenie chorobami.

Jeśli chodzi o kontrolę chorób, gospodarstwa realizują programy zwalczania klasycznego pomoru świń i wścieklizny rzekomej, instalują systemy filtracji powietrza, zakładają stada hodowlane o wysokim poziomie zdrowia i optymalizują harmonogramy szczepień, aby zmniejszyć częstotliwość szczepień i zmniejszyć stres związany z zastrzykami. Z punktu widzenia dobrostanu zwierząt nieuleczalnie chore świnie, które nie mają wartości ekonomicznej, poddawane są humanitarnej eutanazji, aby wyeliminować cierpienie.

4. Opieka psychologiczna i produkcja trzody chlewnej

Dobrostan psychiczny zapewnia zwierzętom życie wolne od strachu i niepokoju. Nowoczesne hodowle trzody chlewnej często stosują stresujące praktyki postępowania: personel brutalnie prowadzi świnie żelaznymi prętami lub poganiaczami elektrycznymi, brutalny wspomagany poród loch doświadczających długotrwałego porodu, unieruchomienie za pomocą werbli do pobierania krwi oraz poważnie przeciążone pojazdy transportowe, którym brakuje środków ochronnych podczas transportu żywych świń. Wszystkie te praktyki wywołują u świń intensywny strach i tworzą główne bariery na drodze do poprawy standardów dobrostanu zwierząt.

Oprócz eliminowania strachu i niepokoju gospodarstwa powinny zapewniać zrelaksowane i przyjemne środowisko życia. Przedmioty wzbogacające, takie jak liny konopne, kulki gumowe i zabawki na łańcuszkach, można umieszczać w kojcach, aby wzbogacić codzienne życie świń. Badania Zhanga Xiaojuna (2016) potwierdziły, że odpowiednia stymulacja muzyczna poprawia wydajność wzrostu, łagodzi stres, wzmacnia odporność i optymalizuje stan fizjologiczny świń. Fan Yao (2016) podobnie podał, że muzyka stanowi skuteczne narzędzie poprawiające dobrostan zwierząt w eksperymentalnych populacjach świń.

5. Dobrostan behawioralny i produkcja trzody chlewnej

Dobrostan behawioralny zapewnia zwierzętom swobodę wyrażania swoich naturalnych instynktów. Intensywna hodowla świń tłumi wiele wrodzonych zachowań świń. Przez dziesięciolecia technologie obejmujące sztuczne zapłodnienie, transfer zarodków, przycinanie zębów, obcinanie ogonów i klonowanie były szeroko stosowane w celu zwiększenia wydajności produkcji. Chociaż sztuczne zapłodnienie ogranicza przenoszenie chorób, maksymalizuje wykorzystanie nasienia knurów lepszych i zmniejsza liczbę knurów trzymanych w gospodarstwie, pozbawia zarówno knury, jak i lochy naturalnych zachowań godowych, skraca żywotność knurów i tłumi ich instynktowne zachowania reprodukcyjne. Sztuczne przycinanie zębów i obcinanie ogonów powodują u prosiąt silny ból i strach, pozbawiając je jednocześnie naturalnych zachowań, w tym żucia podczas karmienia i machania ogonem.

Badania wskazują, że pomijanie przycinania zębów prosiąt nie powoduje znaczącego wzrostu uszkodzeń strzyków u loch; Ręczne ssanie wspomagane przez personel stodoły nie zwiększa znacząco poziomu bólu u matki. Podobnie prosięta hodowane bez obcinania ogonów wykazują minimalne obgryzanie ogonów i agresję współtowarzyszy kojca, gdy po zgrupowaniu zapewnione zostaną zabawki wzbogacające, takie jak łańcuchy i gumowe piłki.